Bài văn gây xôn xao cư dân mạng

“Bạn được sinh ra, đó là một thành công vĩ đại của cha và mẹ. Trách nhiệm của bạn là phải gìn giữ cho vẻ đẹp hoàn thiện của thành công ấy. Đừng bao giờ ủ ê nghĩ rằng cuộc sống là một chuỗi của thất bại...”.

Phóng to

Bài văn được 9 điểm cộng của cô bé lớp 10 văn, Hà Minh Ngọc

“Bạn được sinh ra, đó là một thành công vĩ đại của cha và mẹ. Trách nhiệm của bạn là phải gìn giữ cho vẻ đẹp hoàn thiện của thành công ấy. Đừng bao giờ ủ ê nghĩ rằng cuộc sống là một chuỗi của thất bại...”.

Những lời cảm ơn cho một bài văn

Đây là trích đoạn bài văn của một học sinh lớp 10 tên là Hà Minh Ngọc được post lên trang hanheldvn.com đang gây xôn xao cư dân mạng.

Những ngày qua, cư dân mạng hết sức quan tâm đến bài văn của một học sinh lớp 10 được post lên trang hanheldvn.com và các blog (một dạng nhật ký trên mạng).

Điều lạ không phải vì bài văn đạt điểm 9+, cũng không phải vì hành văn, ấn tượng lạ ở chỗ là lời tâm sự của giáo viên với cô học trò nhỏ là tác giả bài văn.

Những tâm sự trong bài viết của Ngọc nhận được nhiều cộng hưởng. Tại trang hanheldvn.com, Teddybear viết: “Ai bảo giới trẻ bây giờ quên tiếng Việt?”. Hepza thì ngắn gọn: “Tuyệt! Cám ơn cô bé Minh Ngọc, cám ơn cô giáo…”.

Trên blog của ZoomNews (người đầu tiên post bài văn này lên) cũng có khá nhiều ý kiến chia sẻ. Các blogger ngạc nhiên về đề văn, thán phục cách học văn của Minh Ngọc.

Và lớn hơn, như LeE nói: “Vô tình, mình có dịp nhận định lại cuộc sống của mình”.

Trong lúc cả nước đang nói về việc thay đổi cách dạy học, ra đề, chấm bài tập làm văn thì đề văn và bài viết này rất đáng suy nghĩ.

ĐĂNG KHOA

Đề bài: Một bài học sâu sắc, ý nghĩa mà cuộc sống đã tặng cho em Bài làm: Bản chất của thành công Phóng to Phóng to Phóng to Phóng to Toàn văn bài làm văn của Hà Minh Ngọc và lời phê của cô giáo Đã bao giờ bạn tự hỏi thành công là gì mà bao kẻ bỏ cả cuộc đời mình theo đuổi? Phải chăng đó là kết quả hoàn hảo trong công việc, sự chính xác đến từng chi tiết? Hay đó là cách nói khác của từ thành đạt, nghĩa là có được một cuộc sống giàu sang, được mọi người nể phục? Vậy thì bạn hãy dành chút thời gian để lặng mình suy ngẫm. Cuộc sống sẽ chỉ cho bạn có những người đạt được thành công theo một cách giản dị đến bất ngờ. Thành công là khi bố và con trai có dũng khí bước vào bếp, nấu những món ăn mẹ thích nhân ngày 8-3. Món canh có thể hơi mặn, món cá sốt đáng lẽ phải có màu đỏ sậm thì lại ngả sang màu… đen cháy. Nhưng nhìn mâm cơm, mẹ vẫn cười. Bởi vì hai bố con không thể thành công trên “chiến trường” bếp núc, nhưng lại thành công khi tặng mẹ “đoá hồng” của tình yêu. Một món quà ý nghĩa hơn cả những món quà quý giá, hạnh phúc ấy long lanh in trong mắt mẹ. Thành công còn là câu chuyện về một cậu bé bị dị tật ở chân, không bao giờ đi lại bình thường được. Từ nhỏ cậu đã nuôi ước mơ trở thành cầu thủ bóng đá. Sau bao nỗ lực khổ luyện, cậu bé trở thành cầu thủ dự bị trong một đội bóng nhỏ, và chưa bao giờ được chính thức ra sân. Nhưng đó không phải là thất bại. Trái lại, thành công đã nở hoa khi cậu bé năm xưa, với bao nghị lực và quyết tâm, đã chiến thắng hoàn cảnh để theo đuổi ước mơ từ ngày thơ bé. Thành công ấy, liệu có mấy người đạt được? Sau mỗi mùa thi đại học, có bao “sĩ tử” buồn rầu khi biết mình trở thành “tử sĩ”. Hai bảy điểm, cao thật đấy. Nhưng cao mà làm gì khi NV1 lấy tới hai bảy phẩy năm? Đó thật ra không phải là thất bại, chỉ là khi thành công - bị - trì - hoãn mà thôi. Cuộc sống vẫn chào đón họ với NV2, NV3. Quan trọng là họ đã nỗ lực hết sức để khẳng định mình. Đó là ý nghĩa vẹn nguyên của các kỳ thi, và cũng là bản chất của thành công. Ngày còn nhỏ, tôi đã được đọc một câu chuyện rất xúc động. Truyện kể về một cậu bé nghèo với bài văn tả lại mẹ - người phụ nữ đã che chở cuộc đời em. Cậu bé viết về một người mẹ với mái tóc pha sương, với đôi bàn tay ram ráp nhăn nheo nhưng dịu hiền và ấm áp. Cậu kết luận rằng: bà ngoại là người mẹ - người phụ nữ đã nâng đỡ em trong suốt hành trình của cuộc đời. Bài văn lạc đề, phải về nhà viết lại. Nhưng đó mới chính là một tác phẩm thành công, bởi ở đó chất chứa tình yêu thương của đứa cháu mồ côi dành cho bà ngoại. Liệu có thành công nào, tình cảm nào thiêng liêng hơn thế? Nhiều năm trước, báo chí từng vinh danh một cậu học trò nghèo thi đậu đại học với vị trí thủ khoa. Đối với cậu, đó là một thành công lớn. Nhưng có một thành công khác, lặng thầm mà lớn lao, đó là chiến thắng của một người cha gần 20 năm trời đạp xích lô nuôi con ăn học. Bao niềm tin và hi vọng hiện lên trên gương mặt vốn đã chịu nhiều khắc khổ. Và ngày con trai đậu đại học cũng là ngày tốt nghiệp khoá - học - của - một - người - cha. Tôi biết có một nữ sinh tốt nghiệp đại học với tấm bằng loại ưu gần hai mươi năm trước. Với tài năng của mình, cô có thể gặt hái thành công trên con đường sự nghiệp và danh vọng. Nhưng cô sinh viên năm ấy đã chấp nhận hi sinh những cơ hội của đời mình để trở thành một người vợ đảm đang, một người mẹ dịu hiền của hai cô công chúa nhỏ. Cho tới bây giờ, khi đã là một phụ nữ trung niên, Người vẫn nói với tôi rằng: “Chăm sóc bố và hai con chu đáo, đối với mẹ đã là một thành công lớn”. Mỗi khi nghe câu nói ấy, tôi lại rơi nước mắt. Gia đình là hạnh phúc, là thành quả đẹp đẽ của đời mẹ, và chúng tôi phải cảm ơn mẹ vì điều đó. Cảm ơn em đã tặng cô một bài học, một lời động viên vào lúc cô cần nó nhất. Em đã thực sự thành công đấy. Mong em tiếp tục thành công. Lời phê của cô giáo dạy văn Con người luôn khát khao thành công, nhưng mù quáng theo đuổi thành công thì thật là vô nghĩa. Bạn muốn mình giàu có, muốn trở thành tỷ phú như Bill Gates? Vậy thì hãy gấp đồng tiền một cách cẩn thận rồi trao nó cho bà cụ ăn xin bên đường. Với việc làm đẹp đẽ ấy, bạn sẽ cho mọi người hiểu được bạn không chỉ giàu có về vật chất mà còn giàu có tâm hồn. Khi đó, bạn đã thực sự thành công. Cũng có khi bạn ước mơ thành công sẽ đến với mình như đến với Abramovich - ông chủ của đội bóng toàn những ngôi sao? Thành công chẳng ở đâu xa, chỉ cần bạn dành thời gian chăm sóc cho “đội bóng” của gia đình bạn. Ở đó, bạn nhận được tình yêu thương vô bờ bến, thứ mà Abramovich không nhận lại được từ những cầu thủ của ông ta. Thành công đến với mọi người một cách giản dị và ngọt ngào như thế! Bạn được sinh ra, đó là một thành công vĩ đại của cha và mẹ. Trách nhiệm của bạn là phải gìn giữ cho vẻ đẹp hoàn thiện của thành công ấy. Đừng bao giờ ủ ê nghĩ rằng cuộc sống là một chuỗi của thất bại, bởi như một giáo sư người Anh từng nói: “Cuộc sống này không có thất bại, có chăng là cách chúng ta nhìn nhận mọi việc mà thôi”. Còn đối với tôi, thành công là khi ai đó đọc được bài viết nhỏ này. Có thể sẽ chẳng được điểm cao, nhưng gửi gắm được những suy nghĩ của mình vào trang viết, với tôi, đó là một thành công. HÀ MINH NGỌC

Xin chào, Cám ơn và Xin lỗi

Học phát âm những từ này ở bất kỳ ngôn ngữ nào chỉ mất vài giây, nhưng sống với thái độ đúng như ý nghĩa của chúng thì có khi phải mất một quá trình nhận thức và thay đổi, thậm chí là cả đời người.

Xin chào

Bằng ngôn ngữ nào thì "xin chào" có lẽ là từ ngữ thân thiện nhất. Nói chào với ai đó quen biết thì dễ, nhưng chủ động nói chào với người không quen thì không phải ai cũng làm được. Bởi vì, chào ở đây không chỉ là một từ để giao tiếp, mà còn thể hiện thái độ tích cực giao tiếp trong lời chào.

Tôi đã nghe ông chủ một nhà hàng lớn của Nhật kể về việc ông có được sự nghiệp từ những lời chào. Ban đầu ông chỉ là một nhân viên gác cửa tại một câu lạc bộ, nhưng ông tạo ấn tượng với những vị khách qua lại bằng lời chào, nụ cười và thái độ kính trọng của mình.

Ông đã có cơ hội nói chuyện với nhiều nhân vật giàu có và nhờ đó, ông được họ giúp đỡ lập nghiệp, làm nên cơ ngơi hiện nay mà nhiều người mơ ước.

Người Nhật rất coi trọng lời chào và cách chào. Chưa cần nói đến việc họ quy ước phải cúi chào bao nhiêu độ với từng đối tượng, nhân viên công ty Nhật được lưu ý kỹ nên bắt đầu làm việc với một câu chào to, khỏe khoắn với những người cùng làm hay khách hàng. Bởi lời chào một ngày mới khỏe khoắn sẽ bắt đầu những điều mới tốt đẹp.

Cám ơn

"Cám ơn" có lẽ là lời giản dị nhất và đẹp nhất thể hiện lòng biết ơn của chúng ta đối với người khác. Cám ơn không chỉ dừng lại là một phép xã giao, mà nó thể hiện thái độ trân trọng những gì ta có, quý trọng và ghi nhận những gì người khác làm cho ta.

Dù có là người tự lập đến đâu đi nữa, chúng ta cũng không thể làm tất cả mọi thứ một mình. Chúng ta tồn tại trong sự che chở và giúp đỡ của người khác. Chính vì thế, hãy cám ơn những thứ tưởng như đơn giản nhất. Đầu tiên là cám ơn người đã sinh ra ta, cám ơn người đã dạy bảo, khuyên răn ta, cám ơn người ở bên ta lắng nghe ta nói...

Tôi đang thực tập cách thể hiện cám ơn với những điều tưởng chừng hiển nhiên xung quanh và thấy rất vui. Ví dụ như: Nói cám ơn với người trông xe ở nhà trường hằng sáng tôi gặp, nói vài câu về thời tiết với họ. Nói cám ơn và khen ngợi người phục vụ nào đó trong cửa hàng...

Tôi cảm giác rằng, nhìn cuộc sống theo cách này, chúng ta cho đi yêu thương và sẽ nhận lại được yêu thương vào lúc chúng ta không ngờ tới hay cần được yêu thương nhất.

Xin lỗi

"Xin lỗi" có lẽ là câu khó nói nhất trong ba câu trên, bởi chẳng dễ gì ta nhận lỗi về mình. 

Chịu nói lời xin lỗi đã khó và nói được lời xin lỗi thật lòng còn khó hơn. Nói xin lỗi thật lòng bắt đầu từ một quá trình nhìn nhận bản thân, thừa nhận cái chưa được của bản thân rồi sau đó mới thể hiện sự nhìn nhận đó với người khác một cách dễ được chấp nhận nhất.

Con người không ai sinh ra hoàn hảo, và nhìn nhận những sai lầm do sự không hoàn hảo đó, chúng ta có thể cải thiện bản thân, vươn tới cái hoàn hảo. Bản tính cố hữu của con người là vị kỷ, hiếu thắng, kiêu hãnh. Bản tính đó ngăn không cho chúng ta lắng nghe những chỉ trích một cách thẳng thắn, để rồi nhận ra cái sai của mình và ngả đầu nói lời xin lỗi từ chính đáy lòng của mình.

Phi Hoa

Khai trường cho cu Luck – Back to school night

Trường Washington Lee. Ảnh: Internet

Viết cuối tuần cho nhẹ đầu về trường cu Luck, khai trường và hoài niệm thời gian khó.

Trường trung học Washington Lee

Chiều tối ngày 30-9-2015, Tổng Cua dự lễ khai trường cho Luck nay đã vào lớp 9 tại trường côngWashington Lee (viết tắt là W-L). Được thành lập từ năm 1924 tại quận Arlington (Virginia), trường mang tên hai vị tướng George Washington (1732-1799) và Robert Lee (1807-1870) nổi tiếng của Virginia.

Khóa 2014-2015, trường W-L được xếp hạng thứ 20 trong tiểu bang trong số 327 trường và xếp thứ 527 trong khoảng 21.000 trường công tại Hoa Kỳ. Khóa 2015-2016 có 2155 học sinh, 51% là nam, 49% là nữ, với 125 thầy cô.

Học sinh có gốc Á chiếm 12%, gốc Phi chiếm 11%, da trắng chiếm 41%, latin 30%. 19% các em được ăn trưa miễn phí do gia đình nghèo (lương 1 người khoảng 1200$/tháng), 7% chỉ trả ½ tiền bữa trưa (từ 1200-1800/tháng), còn lại là các gia đình khá giả (lương trên 1800$/tháng/người) phải trả 100% tiền ăn. Hướng dẫn ở đây.

Tuy là năm đầu của trung học, học sinh đã làm quen với môi trường như các trường đại học, không có giáo viên chủ nhiệm, không có lớp cố định, học sinh tự chọn môn và tìm đến các lớp có các môn đó trong khuôn viên trong tòa nhà 4 tầng đầy đủ tiện nghi như giảng đường, lớp học, sân chơi, phòng thể thao, phòng học nhạc, ngoại ngữ…

Buổi tối ngày khai trường

Không có xe hơi, Tổng Cua lóc cóc xe đạp cà tàng tới trường trong khi cha mẹ khác xe pháo rầm rầm như họp Quốc hội. Khóa mấy vòng vào cột cấm parking, ôm cái mũ bảo hiểm và rón rén vào trường.

Qua cửa mới thấy trường rộng mênh mông, học sinh nữ mặc váy cộc xinh như mộng chỉ dẫn lên các phòng. Tìm đến chỗ in thời khóa biểu của cu Luck, nói họ và tên, in cái roẹt, thế là thấy ông Minh Công Giang với đầy đủ các môn, thầy cô và các phòng.

Đi tìm thầy cô ngồi đợi sẵn ở một phòng, khi loa trần kính coong, giáo viên giới thiệu 10 phút về môn dạy, yêu cầu đối với học trò, phụ huynh và trả lời vài câu hỏi ngắn.

Chả hiểu sao các môn của Luck toàn cô giáo hay ông ấy mê gái. Cách giới thiệu rất bài bản, chạy đua với thời gian. Có người dặn “no late home work – không chấp nhận trả bài muộn” . Cô khác lại qui định phải có laptop được charge đầy đủ. Mỗi học sinh được phát một Mac Book, đem về nhà sử dụng.

Các môn học. Ảnh: HM – iPhone

Các bài giảng, tài liệu, thời khóa biểu, bài tập trên lớp và về nhà…đều được lưu trữ trên Google Docs. Cha mẹ login vào hệ thống của trường để xem con học hành ra sao, ngoài chuyện trao đổi email, phone với thầy cô. Mới thấy Google quan trọng như thế nào đối với nền giáo dục Hoa Kỳ. Trang thiết bị giảng dạy được nối mạng và điện tử hóa hoàn toàn kể cả cái bảng thông minh đa chức năng. Vẽ xóa, rồi làm màn chiếu, dùng tay để điều khiển.

Mỗi học sinh có một ghế gắn với bàn con trước mặt, không có gầm bàn kín. Dưới ghế là cuốn sách dầy cộp cho môn đó trên lớp. Các em có tủ riêng để đồ cá nhân, khá tiện lợi. Giờ ra chơi lang thang từ lớp này sang lớp kia cũng như thầy cô không có phòng riêng mà chạy sô như trò.

Khi họp mới biết con tự chọn các môn nào dù lão bố chẳng bao giờ khuyên con. Thời khóa biểu của từng học sinh khác nhau. Cháu A chọn toán, lý, hóa, nhưng cháu B chọn toán, sinh, tiếng Đức. Muốn gặp cô giáo dạy Sinh vật thì lên tầng 3 nghe 10 phút, có 5 phút để chạy từ tầng 3 xuống tầng 1 nghe về âm nhạc, rồi vội vàng trèo lên tầng 4 để nghe về môn toán.

Trong hai tiếng đồng hồ đi lại như con thoi, Tổng Cua dự tất cả 8 môn (80 phút nghe + 40 phút đi lại =120 phút) mà Luck chọn, trong đó có cả tiếng Trung. Chẳng hiểu sao ông tướng chọn ngoại ngữ này. Hay là yêu cô nào bên Trung Quốc rồi làm gián điệp thì khổ đời. Back to school night tổ chức như cái máy. Phụ huynh chạy lên xuống các tầng giữa các session tựa như dân ta chen lấn mua hàng thời bao cấp.

Thích nhất trên tường của lớp Toán của cô Timica Shivers có mấy câu xuống dòng kiểu thơ Haiku “Tell me and I forget, Teach me and I learn, Involve me and I remember – Bảo em thì em quên, Dạy em thì em biết, Cho em làm cùng em sẽ nhớ”

Chạy bở hơi tai, đói meo, ra về đã 9 giờ tối, cái xe đạp vẫn còn, mừng húm. Ra khỏi cổng trường cứ nghĩ mình đang ở thiên đường khỉ gió nào.

Cô giáo toán giới thiệu chương trình trong năm. Ảnh iPhone – HM

Nhớ chuyện xưa

Hồi 1967-1968, bố của Luck cũng ngần ấy tuổi vào lớp 8 của cấp III Lương Văn Tụy (Ninh Bình), một trong 7 trường tốt nhất miền Bắc khi đó. Đây cũng là trường mang tên anh hùng của quê mình ngang ngửa tướng Lee dù chả nhớ anh Tụy làm gì mà nổi tiếng.

Học lớp 7 của thầy Hà (anh trai của bạn Nguyễn Văn Hành) tại Trường Yên, đi học xa tới 4km, ngày nào Cua cũng bò đi về qua cánh đồng. Do phải sơ tán các lớp được dựng bằng vách đất, mái rạ cạnh núi Trại.

Đi học trong cảnh máy bay Mỹ đánh phá thị xã, pháo đại cao bắn lên trời, một lúc sau mảnh đạn to bằng cổ tay, miếng bé bằng ngón tay, rơi bũm bũm xuống ruộng nước, nhìn phát hãi. Chẳng hiểu sao không ai chết hay bị thương, thỉnh thoảng vỡ viên ngói, như đạn tránh người.

Dù quê nghèo nhất nhì tỉnh nhưng học sinh Trường Yên nổi tiếng giỏi và hay…cãi thầy. Khóa 1967-1968, thi vào lớp 8 (ngang lớp 9 của Luck bây giờ vì hồi đó hệ 10 năm), Trường Yên đỗ trọn một lớp 60 học sinh (8G), chỉ có vài bạn ở làng khác, do thầy Nghị dạy Sử làm chủ nhiệm.

Hai làng Áng Sơn và Áng Ngũ cách nhau sông Chanh, theo đạo Thiên Chúa. Áng Sơn có nhà thờ lớn cổ kính rất đẹp, nghe nói bộ đội mang đạn đại cao giấu trong đó vì máy bay Mỹ không bắn nhà thờ.

Nghe chuông nhà thờ đổ biết giờ học, ra chơi hay đi về. Thiếu nữ làng này xinh và hiền, hình như làng Thiên chúa nào cũng thế. Trong lớp có bạn Thực, ở gần nhà thờ nên được gọi là Thực “boong”. Sau này Thực đi chiến trường và không bao giờ trở về.

Lớp 8G ở làng Áng Sơn (Ninh Hoà) nằm trong một bụi tre rất kín đáo để ngụy trang. Xung quanh là tường đất, có hầm chữ A, mỗi khi có báo động lại chạy ra trú ẩn. Về mùa mưa hay lũ lụt, lớp học như ở giữa sông. Mái lợp rạ nên mưa to thầy trò chui vào một xó.

Hồi cấp 2 do chữ đẹp, Tổng Cua và vài bạn như Lê Lập, Đặng Hiếu, Nguyễn Hành được các thầy đến nhà trọ nhờ chép giáo án, danh sách học sinh và phụ huynh.  Lũ trẻ chửi nhau nếu không biết tên bố mẹ thì réo không sướng. Bọn viết chữ đẹp nắm được hết tên các bậc cha mẹ, thích ai thì gà cho bạn đó biết tên cúng cơm mà chửi.

Trường bắt ăn mặc nếp sống văn minh, áo bỏ trong quần, đi giầy dép. Khổ bọn nhà quê quen đi chân đất, áo nâu làm sao theo được. Năm đó mình được bầu làm bí thư chi đoàn nên phải gương mẫu. Về nằn nì mẹ mua cho quần phăng (France?), áo trắng có thắt lưng để bỏ trong quần. Bà nghiến răng bán vài thùng thóc cũng sắm đủ bộ.

Hai bố con trước cổng trường Lương Văn Tuy ngày này. Ảnh: Vũ Việt Cường.

Cả đời có dùng dép bao giờ nên đi xa 7-8km đường đất rất khó chịu. Dép cao su lại hay tuột quai, hoặc trời mưa dính đất thịt có khi đứt bung. Đành lê chân đất từ nhà tới gần trường, dép bỏ trong túi rết, gần trường xỏ vào chân, bỏ áo trong quần, thành ra người…văn minh.

Cả lớp xếp hàng, bí thư Cua kiểm tra ai không có giầy dép, không bỏ áo trong quần, bắt đứng ngoài và làm kiểm điểm. Nhiều đứa nghèo đến lớp vẫn quần nâu bỏ áo kiểu gì, chả lẽ dùng dải rút (dây thắt lưng quần). Mắng mỏ, van xin, cuối cùng lớp cũng đi vào nền nếp, được xếp nhất nhì trường vì nếp sống…văn minh.

Có cậu Phượng ngọng, con Phó trưởng ty Giáo dục, rất ngang, dù mặc quần áo đẹp nhất lớp nhưng nhất định không chịu theo lệnh bí thư. Có lần cậu còn vạch chim đái luôn trong lớp. Báo thầy Nghị chẳng thấy thầy nói gì. Phượng học giỏi toán nhưng dốt văn, vẫn tiên tiến đều. CCCC từ thời đó đã manh nha.

Vác dép một thời gian, phát hiện ra cả lớp toàn giấu dép trong bụi tre gần lớp rồi đi chân đất 6-7km. Mình bắt chước nhưng một thời gian sau trẻ trong xóm phát hiện, trộm hết. Thế là đành van mẹ mua đôi khác, lóc cóc dép khoác trên vai với túi sách ngày ngày đi học.

Thế mà lũ trò ấy nhiều người làm nên. Một số bạn nằm lại chiến trường, số trở về đều thành đạt, có người làm giám đốc, lên thượng tướng CA, đại tá,  bét ra như anh Cua làm blogger chính trị pha sex.

Vĩ thanh

Thăm trường cu Luck về cứ bâng khuâng, chẳng biết có nên nói với con, ngày xưa bố không có giầy Nike, quần Levis hay iPhone, chẳng biết máy tính hay đèn điện, giấu dép trong bụi tre nay con có tủ để đồ tại trường.

Ông nội của Luck chẳng biết con học ở đâu, lớp mấy. Cuối năm hỏi mỗi một câu, lên lớp không. Dạ có. Giỏi lắm, cả nhà trông vào mỗi con đó. Bố đi xem bói, thấy bảo nhà mình có thằng đi cùng trời cuối đất, ngồi trong trướng nhìn ra vạn dặm.

Hôm đi nước ngoài (7-1970) bà con tới chơi, người vài đồng, vài bác dúi 5 hào, có người cho bơ gạo, nải chuối làm quà ra Hà Nội. Giơ đôi bàn tay làm đồng chai sạn, bố bảo chẳng có gì cho con, cố học nên người.

Rồi cụ mang theo đôi bàn tay lam lũ suốt một đời về với tiên tổ, chưa từng biết internet, smartphone ra sao, con có tivi bố đã lòa. Ông cũng không hay con trai đi học chưa bao giờ để bạn réo tên cha mẹ giữa làng.

Chả hiểu sao đêm qua mơ không qua môn toán lớp 8, xin thầy mãi mà không được, khóc hết nước mắt, sợ về bố mắng. Tỉnh dậy mới biết Tổng Cua đã nghỉ hưu rồi.

HM. 2-10-2015

Giới thiệu môn lịch sử. Ảnh: HM – iphone

Cô dạy nhạc và hát đồng ca. Ảnh; HM – iphone.

Môn Sinh vật. Ảnh: HM – iPhone.

Sách tham khảo của lớp Sinh vật. Ảnh: HM – iPhone

Môn văn. Ảnh: HM – iPhone

Bảo em thì em quên, dạy em thì em biết, cho em làm cùng em sẽ nhớ. Ảnh: HM – iPhone

Trường hiệu. Ảnh: Internet

Người Việt không hiểu... tiếng Việt: Đặt lại vấn đề dạy ngữ pháp

GS-TS Ngô Như Bình (ảnh), giảng viên cao cấp Khoa Ngôn ngữ và văn minh Đông Á, ĐH Harvard (Mỹ), có chia sẻ về mong mỏi kêu gọi trả lại sự trong sáng cho tiếng Việt.

Người Việt cần rèn luyện và gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt ngay từ nhỏ - Ảnh: Đào Ngọc Thạch

GS-TS Ngô Như Bình

Theo GS-TS Ngô Như Bình, ngày nay tiếng Việt là ngôn ngữ phát triển ở trình độ cao, hoàn toàn có đủ khả năng diễn đạt các khái niệm và các sắc thái tình cảm, thực hiện các chức năng xã hội từ giao tiếp hằng ngày đến giảng dạy trong nhà trường, công cụ truyền tin của các phương tiện thông tin đại chúng, ngôn ngữ sáng tác văn học và thơ ca. Thế nhưng, ông đau đáu trước một xu hướng khá bi đát, rằng tiếng Việt đang bị hủy hoại.

3 vấn đề nghiêm trọng đang hủy hoại tiếng Việt

Những vấn đề nghiêm trọng đang hủy hoại tiếng Việt là: Lỗi ngữ pháp và lỗi về cách dùng từ ngày càng trở nên phổ biến; Tiếng nước ngoài được dùng một cách bừa bãi; Một số cấu trúc ngữ pháp của tiếng nước ngoài được đem áp đặt vào tiếng Việt.

Đầu tiên là lỗi ngữ pháp và cách dùng từ. Chẳng hạn tít một bài báo Triển lãm tranh dân gian dưới góc nhìn người Pháp. Câu này có nghĩa là: “Tranh dân gian (của VN) khắc họa người Pháp”. Thực ra, tác giả muốn nói “người Pháp nhìn nhận thế nào về tranh dân gian VN”. Tít bài trên đã thiếu giới từ của, phải là Triển lãm tranh dân gian dưới góc nhìn của người Pháp. Còn câu “Không tăng số người trẻ nghiện thuốc lá mới” phải hiểu nghĩa là “làm sao để số người trẻ nghiện một loại thuốc lá mới nào đó không tăng lên”. Nhưng nội dung văn bản lại muốn nói: “Không tăng số người trẻ bắt đầu nghiện thuốc lá”.

Một dân tộc còn có gì có thể quý giá hơn là ngôn ngữ mà ông cha để lại? Johann Gottfried von Herder(nhà thơ và nhà triết học người Đức)

Một văn bản có các câu: “... có một con lợn mẹ đẻ được 11 con heo con. Đã 20 ngày trôi qua, “chú heo vàng” vẫn sống khỏe mạnh, hàng ngày có rất nhiều đoàn người đến xem con lợn đặc biệt này...”. Ở đây là lỗi lẫn lộn các phương ngữ khác nhau.

Kế đến là tình trạng tiếng nước ngoài được dùng bừa bãi, trước hết là tiếng Anh.

Một bài viết có câu: “Theo Bảng xếp hạng này, Top 10 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam trong bảng xếp hạng là: Dẫn đầu là ĐHQGHN (894 thế giới); tiếp đó lần lượt là Trường Đại học Cần Thơ (1790)”. Câu này dùng từ “top” của tiếng Anh, ngữ pháp cũng là ngữ pháp tiếng Anh, vì nếu đúng ngữ pháp tiếng Việt thì phải là “10 cơ sở giáo dục đại học top của VN”. Tiếng Việt có từ “hàng đầu” hoàn toàn có thể thay thế cho từ “top”. Câu trên nên sửa lại thành “Theo bảng xếp hạng của thế giới, 10 cơ sở giáo dục đại học hàng đầu của Việt Nam là:...”.

Nói chung, vay mượn là hiện tượng tất yếu của tất cả các ngôn ngữ. Ngay tiếng Anh là một ngôn ngữ nhóm Germanic trong ngữ hệ Ấn-Âu, gần với các thứ tiếng Đức, Hà Lan, Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy nhưng một nửa vốn từ vựng vay mượn của tiếng Pháp là một ngôn ngữ thuộc nhóm Romance trong ngữ hệ Ấn-Âu. Tiếng Việt vay mượn cũng là điều đương nhiên, nhưng chỉ nên vay mượn tiếng Anh khi tiếng Việt không có từ tương đương, đặc biệt là trong các lĩnh vực khoa học kỹ thuật.

Lỗi thứ ba, áp đặt một số cấu trúc tiếng nước ngoài vào tiếng Việt.

Gần đây tôi đi nghe một buổi hòa nhạc tại Hà Nội. Người dẫn chương trình nói: Xin giới thiệu ca sĩ X đến từ Hà Nội. Từ tiếng Anh “from” không chỉ có nghĩa “đến từ”. Ca sĩ người Hà Nội từ Hà Nội đến tham dự buổi trình diễn tại Hà Nội thì thật là luẩn quẩn. Nếu “đến từ” trong câu này được thay bằng “của” thì câu sẽ trở nên chuẩn mực.

Những lỗi như trên hiện giờ có thể dẫn ra hằng hà sa số, đáng báo động.

Cần phân biệt ngôn ngữ trên mạng và ngôn ngữ chuẩn mực

Có thể thấy tiếng Việt đang bị biến tướng nghiêm trọng trong giới trẻ, thể hiện rõ nhất thông qua mạng xã hội. Những người trẻ tuổi cho rằng tiếng Việt cũng giống như mọi thứ khác, thời trang, kiến thức, lối sống, cần phải được hiện đại hóa mới phù hợp với thời đại mới. Ông có ý kiến như thế nào về nhận định này?

Ngôn ngữ của mạng xã hội có những quy luật riêng của nó. Tiếng nước nào cũng thế. Không chỉ giới trẻ mà cả những người có trình độ học vấn cao khi viết tiếng Anh trên Facebook hay nhắn tin cũng đầy những từ viết tắt và những cách dùng sai ngữ pháp. Vấn đề ở đây là phải phân biệt ngôn ngữ dùng trên mạng xã hội và ngôn ngữ chuẩn mực. Không thể đem ngôn ngữ mạng xã hội dùng trong những ngữ cảnh đòi hỏi ngôn ngữ chuẩn mực.

Nếu tiếng Việt thực sự bị khủng hoảng, phải làm thế nào để cứu lấy tiếng Việt?

Có rất nhiều việc phải làm. Nhà trường phải đặt lại vấn đề dạy ngữ pháp tiếng Việt. Môn tiếng Việt từ trước tới nay chưa được chú ý đúng mức. Các cơ quan nhà nước có trách nhiệm, đặc biệt là các phương tiện truyền thông, phải gương mẫu trong việc sử dụng tiếng Việt. Cần một cuốn ngữ pháp tiếng Việt chuẩn và từ điển tiếng Việt phải cập nhật thường xuyên.

Johann Gottfried von Herder, nhà thơ và nhà triết học người Đức có câu rất đáng suy ngẫm: “Một dân tộc còn có gì có thể quý giá hơn là ngôn ngữ mà ông cha để lại?”.

Ý kiến Hiện trạng trước mắt, hậu quả lâu dài Đồng ý rằng ngôn ngữ mạng có cơ sở để tồn tại riêng nhưng điều quan trọng ở đây là phải phân biệt rõ mục đích sử dụng khác với ý thức, thái độ sử dụng. Về mục đích, nó giúp cho giao tiếp "nhanh - gọn - nhẹ..." nhưng ý thức - thái độ, xét cho kỹ, thì đó là sự thiếu tôn trọng với tiếng mẹ đẻ. Nguy hiểm nhất là tình trạng cố tạo ra việc dùng sai để gây ấn tượng, tạo phong cách. Nói riêng về việc hành văn, chỉ cần qua một so sánh nhỏ thế này là đủ thấy. Nếu trước đây, học sinh có thể viết những câu dài, bài văn hay, mạch lạc, chặt chẽ..., nay với thực trạng của ngôn ngữ mạng xâm nhập vào học đường, chúng ta bắt gặp vô số những câu văn què cụt, những cách dùng từ ngữ khô cứng, cả những thái độ lười viết, thiếu cảm xúc, thiếu trách nhiệm, thiếu hứng thú khi sử dụng tiếng Việt trong các kỳ thi... TRẦN NGỌC TUẤN Mất khả năng diễn đạt tiếng Việt trong sáng Việc sử dụng ngôn ngữ mạng, ngôn ngữ "teen" của giới trẻ đã trở nên rất phổ biến. Đây cũng là cách để người trẻ khẳng định mình và làm giàu thêm cho tiếng Việt theo cách của họ. Nếu sử dụng ở chừng mực vừa phải thì có thể chấp nhận được, nó mang tính chất vui là chính. Tuy nhiên nếu lạm dụng ngôn ngữ mạng, ngôn ngữ "teen" mọi lúc mọi nơi, giới trẻ sẽ mất đi khả năng diễn đạt tiếng Việt trong sáng. PHẠM THỊ THANH NGA (giáo viên tổ văn Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM) Viết thế rất vui Tụi em chat với nhau trên mạng hoặc nhắn tin qua điện thoại toàn viết thế, thấy vui mà. Hầu như bạn bè đều hiểu được em muốn nói gì và em cũng hiểu nội dung bạn bè nhắn. Em thấy cũng bình thường, nếu không viết thế còn cảm thấy mình quê quê sao đó. NGUYỄN VĂN PHƯƠNG (HS Trường THCS Phước Thiền, Nhơn Trạch, Đồng Nai) Thói quen khó sửa Em thấy viết theo “ngôn ngữ mạng” vui vui, viết rất nhanh, không tốn thời gian. Nhưng em cũng đã nhiều lần bị mẹ mắng là nhắn tin gì cho mẹ mà mẹ không hiểu. Khi làm bài kiểm tra em cũng hay quên nên chắc vì thế mà điểm không cao lắm. Đây là thói quen rất khó sửa. Em nghĩ cũng nên giảm bớt để sau này không bị ảnh hưởng tới công việc. CÔNG DŨNG (sinh viên Trường ĐH Sài Gòn) Thể hiện phong cách Đây là cách thể hiện phong cách của lứa tuổi học sinh. Ngoài ra, chúng em có những bí mật riêng, nếu chẳng may ba mẹ hoặc thầy cô có nhìn thấy cũng sẽ không hiểu. Một học sinh Trường THCS Đồng Khởi (Q.Tân Phú, TP.HCM) Không biết thì nói quê mùa Tôi có đứa em trai đang học lớp 11 ở tỉnh Phú Yên, mỗi lần nó viết mail cho tôi thì tôi phải đoán già đoán non, nhiều lúc không hiểu gì cả. Nó nói sao tôi quê mùa quá, đó là những từ viết tắt phổ biến trên mạng, vậy mà cũng không biết. NGUYỄN THỊ THANH PHÚ (SV Trường ĐH  Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM) M.QUYÊN - B.THANH - L.THANH (ghi)

Thụy Miên (thực hiện)

>> Người Việt không hiểu... tiếng Việt
>> Ngôn ngữ mạng tấn công trường học
>> 'Giải mã' tuổi mới lớn

Nhạc phim Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh (OST) 2015

Nhạc phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh 2015 

Mới đây nhà sản xuất phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” ( đạo diễn Victor Vũ) vừa giới thiệu đến khán giả phần album nhạc phim chính thức, trong đó nổi bật là ca khúc chủ đạo “Thằng Cuội” của nhạc sĩ Lê Thương được thể hiện với nhiều phiên bản khác nhau.

Ca khúc Thằng Cuội do cố nhạc sỹ Lê Thương sáng tác chính là ca khúc chủ đạo của bộ phim Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh. Ngoài 2 phiên bản xuất hiện trong teaser trailer và trailer chính thức của phim, ca khúc này cũng đã được thực hiện thêm 3 phiên bản khác nhau để sử dụng trong toàn bộ phim. Trong đó, phiên bản Acoustic với đàn Guitar do nhạc sỹ Đỗ Thanh Lâm hòa âm phối khí cùng sự thể hiện của ca sỹ Ngọc Hiển. Các phiên bản còn lại do 2 nhạc sỹ Christopher Wong và Garrett Crosby cùng đảm nhận phần hòa âm, phối khí.

Đặc biệt, phiên bản hòa tấu giao hưởng Orchestra với dàn nhạc quốc tế được Christopher Wong thực hiện tại quốc gia Bulgaria sẽ mang lại rất nhiều trải nghiệm mới mẻ cho khán giả. Với phiên bản này, Thằng Cuội của cố nhạc sỹ Lê Thương đã có thêm một chiếc áo mới cực kỳ độc đáo và vô cùng cuốn hút tai nghe.

List:
00:02 Thằng Cuội - Ngoc Hiển
05:11 The Days Ahead - Christopher Wong, Garrett Crosby
08:27 Remembering Dad - Christopher Wong, Garrett Crosby
10:10 The Matter Of Loving You (Hòa Tấu Thằng Cuội) - Christopher Wong, Garrett Crosby
13:05 The Green Grass (Hòa Tấu Thằng Cuội) - Christopher Wong, Garrett Crosby
15:16 Hòa Tấu Orchestra Thằng Cuội - Christopher Wong
17:50 Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh - Ái Phương
21:13 End Credit - Christopher Wong, Garrett Crosby

Ơi em, bắt hồn tôi về đâu...

Thoạt đầu, tôi định đặt tựa bài này là “Thiên đàng mơ mộng”, vì thấy thật đúng tâm trạng của những thằng học sinh Petrus Ký chúng tôi thời đó. Thời chúng tôi có rất nhiều thiên đàng mơ mộng: “Em theo trường về... áo dài tà áo vờn bay” (1).

Một trận đấu bóng bàn giữa các nữ sinh - Ảnh: Trích Sài Gòn - chuyện đời của phố

1. “Thiên đàng” của những thằng tóc hớt ngắn, quần xanh áo trắng là nơi các nữ thiên thần áo dài trắng túa ra như lũ chim bồ câu sau giờ tan học của Trường Gia Long. Thằng học sinh Petrus Ký nào chẳng mơ được “mần quen” cùng một em áo dài.

Phía bên hông cổng Trường Gia Long, trước cổng chùa Xá Lợi, “cạnh tranh” với những chiếc xe bán bò bía, gỏi đu đủ là những chàng áo trắng Petrus Ký đang gửi hồn qua cánh cổng thâm nghiêm có từ năm 1915 với cái tên thơ mộng “Trường nữ sinh Áo Tím”.

Nghe kể lại, trường được thành lập do đề nghị của nghị viên Hội đồng quản hạt Nam kỳ Lê Văn Trung cùng vợ của tổng đốc Phương và một số trí thức người Việt. Khóa đầu tiên (1915) trường tuyển 45 nữ sinh với đồng phục là áo dài tím. Những đời hiệu trưởng đầu toàn là người Pháp.

Năm 1949, nữ sinh Trường Áo Tím cùng nam sinh Trường Petrus Ký tổ chức bãi khóa kỷ niệm ngày Nam kỳ khởi nghĩa nên chính quyền đã đóng cửa trường. Năm 1950, sau một cuộc đấu tranh, biểu tình dài ngày với sự ủng hộ của phong trào học sinh lúc ấy, trường được mở cửa lại.

Đánh dấu sự kiện quan trọng này, sau bảy đời hiệu trưởng trường là người Pháp, lần đầu tiên trường có nữ hiệu trưởng là người Việt: bà Nguyễn Thị Châu. Năm 1953, Trường Áo Tím đổi tên thành Trường nữ trung học Gia Long. Áo dài tím được thay bằng áo dài trắng với phù hiệu là bông mai vàng. Chương trình giáo dục bằng tiếng Pháp được chuyển sang quốc ngữ.

Biết đâu chính “mối tình” gắn kết tranh đấu của Áo Tím và sau đó Gia Long trong những năm về sau đã gắn kết “trai Petrus Ký, gái Gia Long” trong những mối tình thật và ảo của lứa tuổi học trò. Hãy mơ đi những chàng trai Petrus về “thiên đường” tuổi nhỏ dại của mình!

2. Khoảng giữa thập niên 1970, bài hát Con đường tình ta đi của nhạc sĩ Phạm Duy làm xáo động những trái tim mới lớn với những lời ca mộng mị: “...Lá đổ để đưa đường/Hỡi người tình Trưng Vương”.

Tôi không biết đó là lời cảm thán của chàng trai nào. Nhưng có lẽ thích hợp hơn xin hãy cho chàng trai ấy là người của Trường Chu Văn An. Như một mặc định, “trai Petrus Ký, gái Gia Long” thì nữ sinh Trường Trưng Vương lại là “của riêng” của những học sinh Chu Văn An mặc dầu hai trường cách trở về mặt địa lý một quãng đường khá dài.

Trường chàng thì ở tận nhà thờ ngã sáu, đường Minh Mạng, còn “thiên đường” của nàng thì ở đối diện Sở thú - Thảo cầm viên, số 3 Nguyễn Bỉnh Khiêm. Tội nghiệp cho nam sinh Trường Võ Trường Toản cùng ăn chung xe gỏi bò với các nàng nhưng chỉ đứng xa ngắm những chàng trường Chu đón nàng mà hát câu cảm thán: “Trưng Vương hôm nay mưa vẫn giăng đầy trời/ Bóng người thì mịt mùng/ Từng hàng me rung rung” (2).

Có lẽ “nhân duyên tiền định” của hai trường này đều xuất phát từ “người phương Bắc”. Học sinh Chu Văn An đa số là người miền Bắc và Trường Trưng Vương cũng vậy. Điều này cũng dễ hiểu vì Trường Trưng Vương là ngôi trường có gốc gác từ Hà Nội.

Theo “gia phả”, trường được thành lập từ năm 1925, trên con đường Đồng Khánh, phía nam hồ Gươm mang tên Trường Nữ trung học (College de Jeunes Filles), ngôi trường nữ trung học đầu tiên và duy nhất của nữ giới miền Bắc. Vì nằm ở đường Đồng Khánh nên còn được gọi là Trường Đồng Khánh. Đến năm 1948 trường được chuyển đến đường Hai Bà Trưng (Hà Nội) và đổi tên là Trường Trưng Vương. Năm 1954, một số giáo sư và học sinh di cư vào Sài Gòn và thành lập lại Trường Trưng Vương.

Năm học đầu tiên phải học nhờ cơ sở của Trường nữ trung học Gia Long. Mãi cho đến năm 1957, Trường Trưng Vương dời về số 3 Nguyễn Bỉnh Khiêm (nguyên trước đó là Quân y viện Coste của quân đội Pháp).

Bởi vậy ta không lấy làm lạ khi đây là một trong những ngôi trường mang đậm dấu ấn kiến trúc Pháp và được bình chọn là ngôi trường có kiến trúc đẹp nhất Sài Gòn. Nhờ là học sinh Trưng Vương nên mỗi lần làm lễ kỷ niệm Hai Bà, nữ sinh Trưng Vương được ưu tiên tuyển chọn làm Trưng Trắc, Trưng Nhị cưỡi voi trong lễ diễu hành.

Có lần đi xem lễ diễu hành trên đường Thống Nhất (nay là đường Lê Duẩn), khi hai nàng học trò Trưng Vương ngồi trên voi “phất ngọn cờ vàng” đi ngang, tôi thấy thằng bạn có vẻ phấn khích. Tôi hỏi: “Mầy thích “ghệ” áo vàng hả?”. Nó trả lời buồn xo: “Không, tao thích con voi. Bây giờ tao ước gì mình được làm con voi”.

Rồi nó cảm thán nhại theo thơ của Nguyễn Công Trứ: “Kiếp sau xin chớ làm người/ làm voi nàng cưỡi, cái vòi đung đưa”. Sau này tôi mới biết cô gái đóng vai Trưng Trắc - áo vàng đó đã cho chàng leo cây, “Trưng Vương vắng xa anh dần. Mùa thu đã qua một lần. Còn đây bâng khuâng”. Ôi, tội nghiệp một thời mê gái!

3. “Áo dài trắng em mang mà anh nhớ...” đâu chỉ ở Sài Gòn. Ở một vùng trời tỉnh Gia Định, những chiếc tà áo của nữ sinh Trường nữ trung học Lê Văn Duyệt vờn bay thật nhẹ nhàng, thanh khiết. Tôi khoái chữ “vờn bay” của nhà thơ Phạm Thiên Thư hơn chữ “tung bay” của nhạc sĩ Từ Huy khi nói về chiếc áo dài của nữ sinh trung học. Chữ “tung” có vẻ gì đó mạnh bạo quá khi nói về chiếc áo dài vốn dĩ đằm thắm.

Thật thiệt thòi khi ngôi trường này không được nhắc đến trong âm nhạc hoặc thơ ca, có lẽ những chàng thi sĩ, nhạc sĩ chỉ thích tụ tập ở Sài Gòn mà bỏ quên một ngôi trường nữ làm đẹp và trắng khung trời Gia Định.

Từ Sài Gòn, xuôi theo đường ĐinhTiên Hoàng, quẹo tay mặt, qua cầu Bông một đoạn, nhìn sang tay trái là một ngôi trường kiến trúc kiểu hiện đại hơn trường Gia Long và Trưng Vương. Chuyện cũng dễ hiểu vì năm 1960, tòa tỉnh trưởng Gia Định đã dùng một khu đất trước kia là ao rau muống để xây dựng trường trên đường Lê Văn, gần Lăng Ông thuộc xã Bình Hòa (tỉnh Gia Định). Trước kia trường mang tên Trương Tấn Bửu, thành lập năm 1957, có hai lớp đệ thất một nam và một nữ, học nhờ tại trường nam tỉnh lỵ (nay là Trường THCS Lê Văn Tám).

Năm 1959, lớp nam sinh chuyển về Trường Hồ Ngọc Cẩn (nay là Trường Nguyễn Đình Chiểu). Khi xây dựng xong, trường được đặt tên là Trường nữ trung học Lê Văn Duyệt và chương trình học bắt đầu từ lớp đệ thất đến lớp đệ nhị. Học sinh nào đậu tú tài I sẽ chuyển sang học Trường Trưng Vương. Khoảng năm 1965-1966 trường mới có lớp đệ nhất. So với hai trường nữ đàn chị thì nữ sinh Lê Văn Duyệt nào có kém cạnh chi, cũng làm những chàng trai thốt lên: “Ơi em, bắt hồn tôi về đâu?”...

Có những chàng trai lãng mạn thì cũng có những chàng trai rất thực tế. Hiệp mập, thằng bạn của tôi, phát biểu: “Tao không lấy vợ là “ghệ” Gia Long, yểu điệu thục nữ quá cỡ, tao chỉ muốn vợ tao là nữ sinh Trường Sương Nguyệt Anh”. Tôi sửng sốt vì Trường nữ trung học tổng hợp Sương Nguyệt Anh mới vừa thành lập năm 1971.

Sau Mậu Thân 1968, một góc đường Minh Mạng, Sư Vạn Hạnh gần chùa Ấn Quang bị cháy rụi. Vài năm sau đó, chung cư Minh Mạng ra đời, phía bắc của chung cư, ngay góc đường Hòa Hảo, Minh Mạng (nay là đường Nguyễn Chí Thanh), Trường nữ trung học tổng hợp Sương Nguyệt Anh cùng được xây dựng.

Không phải thằng Hiệp mập không có lý của nó, vì nữ sinh trường này được học một chương trình giáo dục hoàn toàn mới. Đây là ngôi trường nữ đầu tiên tại VN với lối giáo dục theo phương pháp tổng hợp theo mô hình của các nước tiên tiến thời ấy. Song song với việc giảng dạy như các trường công lập khác, trường còn dạy thêm kinh tế gia đình (tức nữ công gia chánh, may vá nấu ăn), môn doanh thương (tức kế toán đánh máy), âm nhạc (đàn tranh, piano), hội họa, nghệ thuật cắm hoa, và cả môn võ aikido, vovinam.

Ngay từ năm lớp 6, nữ sinh Trường Sương Nguyệt Anh đã được học cả hai sinh ngữ Anh và Pháp khi mà học sinh công lập các trường khác chỉ được học một sinh ngữ. Trường được trang bị một phòng thính thị máy móc rất tối tân để luyện giọng chính xác với giáo sư ngoại quốc, một phòng thí nghiệm đầy đủ dụng cụ.

Với lối giáo dục mới mẻ này, sau bảy năm trung học, nữ sinh trường có cơ hội thành một thiếu nữ VN văn võ song toàn. Còn theo thằng bạn tôi, giúp ích xã hội được hay không thì chưa biết, nhưng chắc chắn là một bà xã biết dạy chồng bằng võ vovinam và tài nội trợ.

Sài Gòn, cùng với những trường nữ trung học công lập Gia Long, Trưng Vương, Lê Văn Duyệt, Sương Nguyệt Anh cũng còn trắng trời áo dài với những trường nữ trung học tư khác như Thánh Linh, Hồng Đức... đã nhốt hồn những chàng trai mặt bắt đầu nổi mụn trứng cá và vỡ giọng với những thổn thức “áo ai trắng quá nhìn không ra”...

Những cô nữ sinh với những ngôi trường ấy đã là một phần hồn của chúng tôi, một phần hồn của Sài Gòn đã đào tạo những nữ lưu anh kiệt về các mặt chính trị, văn hóa, khoa học, và tiếp tục những nữ lưu anh kiệt lại là những anh kiệt nữ lưu khác.

Cảm ơn Sài Gòn đã có những ngôi trường ấy cho tôi nhớ. Cảm ơn Sài Gòn có những ngôi trường thiên đàng tuổi nhỏ dành riêng cho chàng trai mơ về những mái tóc, những chiếc áo dài trắng vờn bay... vờn bay!  

(1): Ngày xưa Hoàng Thị - thơ Phạm Thiên Thư, nhạc Phạm Duy. Ngày ấy, trên toàn miền Nam, đồng phục cho nữ học sinh là áo dài trắng, quần trắng (hoặc đen), nam học sinh là quần xanh, áo trắng và đeo phù hiệu mang tên trường trên áo. Không có đồng phục cho riêng từng trường như bây giờ. Lúc ấy chỉ có Trường trung học công lập Mạc Đĩnh Chi nam sinh và nữ sinh học chung.

(2): Trưng Vương khung cửa mùa thu - nhạc và lời Nam Lộc.

(*): Trường Gia Long nay là Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai. Trường Petrus Trương Vĩnh Ký nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong. Trường Lê Văn Duyệt nay là Trường THPT Võ Thị Sáu. Trường Sương Nguyệt Anh nay là Trường THPT Sương Nguyệt Anh.

LÊ VĂN NGHĨA

“TRẢ LẠI EM YÊU…” Tạp bút

Nguyễn Thị Hậu

Ai từng ở Sài Gòn, từng yêu Sài Gòn mà không biết đến câu hát “Trả lại em yêu khung trời đại học, con đường Duy Tân cây dài bóng mát…”, mà không nhớ những kiosque bán hoa tươi, bưu thiếp, đồ lưu niệm trên đường Nguyễn Huệ, mà không nghe nói về con đường sách cũ Đặng Thị Nhu… Những hình ảnh đó của Sài Gòn chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đô thị rất đỗi bình thường nhưng lại có sức sống bền lâu trong tâm tưởng nhiều thế hệ cư dân thành phố.

Thời gian trôi qua, đường Duy Tân (nay là đường Phạm Ngọc Thạch) tuy vẫn còn ngôi trường đại học ở đó (Đại học Kinh tế), hàng cây cao vút còn đó, nhưng không gian êm đềm của những chiều nhạt nắng với tà áo dài vấn vít trên hè phố thì từ lâu đã không còn nữa. Nhiều ngôi biệt thự xinh xắn khiêm tốn lùi sau vỉa hè rộng rãi và bờ tường phủ giàn bông giấy đã biến mất.  Nhà cao tầng ngạo mạn mọc lên như đua chen với hàng cây, những quán hàng nhỏ cơi nới từ khuôn viên các biệt thự chen lấn ra vỉa hè từ … Con đường trở nên nhỏ bé như một con hẻm và ngày càng chật chội.

Đường Nguyễn Huệ từ lâu không còn là con đường cho người Sài Gòn và người từ nơi khác đến đây dạo chơi bất cứ lúc nào trong ngày dù hai bên đường có thêm dải phân cách trồng cây xanh, trông chỉn chu đấy nhưng không để lại ấn tượng gì bởi xe cộ chạy qua không ngừng, bởi đâu còn những kiosque đầy sắc màu các loài hoa tươi tắn làm dịu cả cái nắng của ngày oi bức. Những tháng gần đây, khi nó trở thành “phố đi bộ” thì chỉ vào chiều tối, khi ánh nắng và không khí nóng bức dịu đi,  người ta mới đến đây đi lại nhìn ngó những ngôi nhà cao to đồ sộ hai bên đường, đến khu tượng đài, selfie vài tấm hình, rồi… hết. Cả quảng trường – mà đúng là quảng trường – rộng rãi sạch sẽ và trống trơn… không tạo được cảm giác thân thiện của một không gian văn hóa bởi sự thiếu vắng những hoạt động của cộng đồng. Có lẽ không gian này chỉ thích hợp để tổ chức đường hoa đường sách vào khoảng thời gian Tết, cũng như trước khi nó được xây dựng lại “hoành tráng” như vậy.

Nói đến đường sách lại nhớ ý tưởng của nhiều người về một “đường sách” cho Sài Gòn, bắt đầu từ sự liên tưởng đến những khu sách cũ đã tồn tại hàng trăm năm ở nhiều thành phố trên  thế giới. Người ta có thể tìm thấy ở đấy những vật phẩm văn hóa xưa cũ nhưng có giá trị như sách, tranh ảnh bưu thiếp, tiền xưa, đồ lưu niệm… Dạo chơi ngắm nghía phố sách cũ ta như được đi ngược thời gian trở về quá khứ của thành phố. Vài năm trước tôi qua Paris cũng đến những kiosque bên bờ sông Seine. Một Paris cổ xưa hiện lên cụ thể và đa dạng trên từng quầy sách mà người bán là tourguide nhiệt tình và hết lòng yêu nghề, họ say mê tất cả những gì họ bán, một cuốn sách bán đi, một tấm bưu thiếp có người mua, một bức tranh có ngừơi chủ mới… người bán dường như phải chia tay với người bạn thân thiết, họ gửi gắm cho người mua cả tình yêu của mình đối với Paris, với nước Pháp. Rất đông du khách đến đây để khi chia tay người ta sẽ nhớ mãi Paris từ nơi bình dị này.

Bây giờ Sài Gòn có còn nơi nào như thế?

Quá trình “hiện đại hóa” khu vực trung tâm Sài Gòn đã làm mất nhiều không gian là nơi lưu giữ “hồn đô thị” – một đặc trưng văn hóa tinh tế có được từ đời sống hàng trăm năm của cộng đồng. Ký ức cộng đồng không phải là một tâm lý “nệ cổ” dù hoài cổ, nó gắn liền với một không gian nhất định, nơi ấy quen thuộc đối với mỗi “cái tôi”, sự quen thuộc do được lặp đi lặp lại mà có khi chỉ cần một kỷ niệm. Mỗi không gian văn hóa có ý nghĩa với một cộng đồng nhất định, nhờ đó cộng đồng mới có ý thức giữ gìn và nếu có biến đổi thì cũng không làm thay đổi hoàn toàn.

Bây giờ Sài Gòn có còn ai yêu Sài Gòn?

Còn nhiều lắm! Người già, trung niên, và rất nhiều người trẻ còn đó một tình yêu Sài Gòn nồng nàn mà sâu đậm. Những quán cà phê, quán ăn trang trí theo phong cách Sài Gòn xưa chính là nơi cố gắng lưu giữ chút “hồn đô thị”. Người ta tìm đến không gian Sài Gòn xưa để muốn bù đắp cảm giác thiếu hụt chống chếnh vì “sự đoạn tuyệt của tư duy với các sự vật quen thuộc, khi mà ta cảm thấy lạc lõng trong môi trường xa lạ…”, khi ấy con người không cảm thấy sự ấm áp thân thiện và bình yên của nơi chốn mình đang sống. Trò chuyện về điều đó với bạn bè, trong sự tiếc nuối những cảnh quan quen thuộc của Sài Gòn nay đã không còn nữa, bỗng bật ra ý nghĩ: Trong vô vàn công trình xây mới sao không có công trình nào “trả lại” cho Sài Gòn một không gian văn hóa cộng đồng gần gũi quen thuộc như đường Duy Tân, Nguyễn Huệ, Đặng Thị Nhu?

Anh bạn là giảng viên trường Đại học Kiến trúc thành phố - ngôi trường nằm giữa hai con đường vào loại đẹp nhất của Sài Gòn (đường Pasteur và Nguyễn Đình Chiểu), nói: Tôi sẽ đưa ý tưởng này cho sinh viên thi thiết kế “đường sách”, bởi vì con đường Nguyễn Văn Bình dự kiến là nơi sẽ tổ chức đường sách hội đủ các yếu tố: Nằm ở khu trung tâm có lịch sử lâu đời, trong phạm vi những công trình kiến trúc tiêu biểu của Sài Gòn, con đường nhỏ nhắn bình yên với hàng cây xanh rợp mát là hình ảnh quen thuộc của Sài Gòn. Chỉ cần có thêm dãy kiosque xinh xắn khiêm nhường chứa đựng trong đó biết bao câu chuyện về Sài Gòn từ những gì được trưng bày mua bán…  Một không gian văn hóa Sài Gòn cổ xưa mà hiện đại sẽ hiện lên giữa thành phố đang thay đổi không ngừng. “Đường sách” này sẽ trở thành “ký ức đô thị” của những thế hệ  cư dân Sài Gòn trong thời đại toàn cầu.

Ừ nhỉ, tại sao không?

Sài Gòn, 25/9/2015
Tác giả gửi cho viet-studies ngày 29-9-15